Diecezjalne Duszpasterstwo Służb Liturgicznych informuje, że kolejna XXI edycja kursu ceremoniarza rozpocznie się 24 sierpnia 2026 roku w Pelplinie.
Kurs przeznaczony jest dla ministrantów – lektorów, którzy wykazują zainteresowanie liturgią oraz cieszą się dobrą opinią wśród rówieśników i wspólnoty ministranckiej. Minimalny wiek wymagany to ukończenie klasy VII szkoły podstawowej oraz z przynajmniej dwuletnim stażem w służbie liturgicznej.
Kurs odbywać się będzie w Collegium Marianum przy al. Cystersów 2 w Pelplinie.
Obecność na każdym zjeździe oraz pomyślnie zdany egzamin są obowiązkowymi warunkami zaliczenia kursu.
Niestety brak już wolnych miejsc na tegoroczny kurs ceremoniarza!
ZGŁOSZENIA - KURS CEREMONIARZA 2026
Liczba miejsc jest ograniczona, dlatego o uczestnictwie decyduje kolejność zgłoszeń. Maksymalnie z jednej parafii można zgłosić trzech kandydatów.
Poniżej znajduję się zakres wiedzy ogólnej, z którego będzie pisemny test na rozpoczęcie kursu.
1. Co to jest Liturgia?
Liturgia święta stanowi cześć publiczną, którą Zbawiciel nasz, Głowa Kościoła żywi do Ojca niebieskiego, którą społeczność wiernych oddaje Założycielowi swemu, a przezeń Ojcu niebieskiemu, krótko mówiąc: liturgia obejmuje całkowity kult publiczny mistycznego ciała Jezusa Chrystusa, a więc Jego Głowy i członków - Pius XII, Mediator Dei 20.
Rozumienie Liturgii przez II Sobór Watykański zamyka się W Sacrosanctum Concilium (1963). Konstytucja ta wychodzi od Ojca, który chce zbawić wszystkich ludzi. Całe życie Chrystusa jest działaniem liturgicznym. Przyszedł na świat, by pojednać ludzi z Bogiem. Jezusowa liturgia była również skierowana na przyszłość. Chrystus zamknął w sobie całą liturgię poprzez Misteria.
Liturgia jest szczytem, do którego zmierza działalność Kościoła, i równocześnie jest źródłem z którego wypływa cała jego moc. - Sacrosanctum Concilium 10.
2. Najważniejsze paramenty liturgiczne.
Ampułki - Naczynia w kształcie dzbanków, przeznaczone na wodę i wino.
Hostiarka - Okrągłe metalowe naczynie, przeznaczone do przechowywania hostii.
Kielich - Naczynie liturgiczne, przeznaczone do konsekracji wina, wykonane z metalu lub innego prawnie dozwolonego materiału.
Kustodia - Naczynie w kształcie puszki umieszczonej na stopie, w którym przechowuje się konsekrowaną hostię
Lawaterz - Dzbanek (i tacka) przeznaczone do obmycia dłoni kapłana.
Monstrancja - Naczynie przeznaczone do wystawiania dla adoracji Najświętszego Sakramentu.
Trybularz - (tubirium/ kadzielnica) Mały kociołek z pokrywą, umieszczony na łańcuszkach zakończonych daszkiem z uchwytem.
Vasculum - Naczynko z wodą, służące do obmycia palców szafarza Komunii Świętej.
3. Insygnia biskupie.
Mitra - to liturgiczne nakrycie głowy biskupa, w formie trójkątnej czapki złożonej z dwóch płatów, złączonych materiałem. Z tylnego płatu zwisają swobodnie na plecy biskupa dwie wstęgi.
Pastorał - Symbolizuje laskę pasterską, którą posługiwał się Pasterz, oznaczająca władzę pasterską biskupa i używana przez niego w czasie liturgii.
Pektorał - Krzyż zawieszony na łańcuchu, noszony na piersi.
Paliusz - Naszyjnik oznaczający godność arcybiskupa metropolity, wykonany z białej wełnianej taśmy, na której wyhaftowanych jest sześć czarnych krzyżyków, z dwoma zwisającymi na piersi i na plecach końcami
Piuska - Mała, okrągła, jedwabna czapeczka noszona zazwyczaj przez biskupów we właściwym im kolorze.
Pierścień - Symbolizuje jedność biskupa z Kościołem.
4. Funkcje świeckich w Kościele.
- akolici
- nadzwyczajni szafarze Komunii Świętej
- ceremoniarze
- lektorzy
- ministranci
- zakrystianie
- kościelni
- schola i wykonawcy muzyki
5. Hierarchia Kościoła (papież, nuncjusz, metropolita, biskup)
Hierarchia:
biskup – po święceniach biskupich,
prezbiter – po święceniach prezbiteratu,
diakon – po święceniach diakonatu.
Godności i urzędy:
Papież - Biskup Rzymski, zwierzchnik Kościoła katolickiego, posiada najwyższą, pełną, bezpośrednią i powszechną władzę zwyczajną w Kościele (KPK 331).
Kardynał - Najwyższa po papieżu godność kościelna. Ma bezpośrednie prawa wyboru papieża oraz obowiązek służenia mu zarówno kolegialnie jak i pojedynczo. (KPK 349).
Nuncjusz - (Legat Papieski) reprezentant papieża w danym Kościele partykularnym (KPK 363).
Metropolita - Biskup będący zwierzchnikiem metropolii (KPK 435).
Biskup diecezjalny - posiada władzę zwyczajną rządzenia w powierzonej mu diecezji (KPK 381).
Biskup pomocniczy - powołany by pomagać biskupowi diecezjalnemu (KPK 403).
6. Struktura Mszy Świętej
I. Obrzędy wstępne (OWMR 46 - 54)
- pieśń na wejście
- pozdrowienie ołtarza
- znak krzyża
- pozdrowienie wiernych
- akt pokuty/ aspersja
- gloria
- kolekta
II. Liturgia Słowa (OWMR 55 - 71)
- I czytanie
- Psalm
- II czytanie
- Aklamacja przed Ewangelią
- Ewangelia
- Homilia
- Credo
- Modlitwa powszechna
III. Liturgia Eucharystyczna (OWMR 72 - 89)
- Przygotowanie darów
- Modlitwa nad darami
- Modlitwa eucharystyczna
· dziękczynienie
· aklamacja - sanctus
· epikleza - prośba o konsekrowanie Ciała i Krwi
· opowiadanie o ustanowieniu i konsekracja
· anamneza - wspomnienie męki
· złożenie ofiary
· modlitwy wstawiennicze
· doksologia końcowa
- Obrzędy Komunii Świętej
· Modlitwa Pańska
· Obrzęd pokoju
· Gest łamania chleba i zmieszanie postaci oraz Baranku Boży
· Komunia Święta
- Modlitwa po Komunii
IV. Obrzędy zakończenia (OWMR 90)
- ogłoszenia, błogosławieństwo i rozesłanie
7. Czas trwania Triduum Paschalnego
I Dzień – od Mszy Wieczerzy Pańskiej w Wielki Czwartek wieczorem do Liturgii Męki Pańskiej w Wielki Piątek włącznie. Msza Wieczerzy Pańskiej jest pamiątką ustanowienia sakramentu kapłaństwa i sakramentu Eucharystii. Wielki Piątek jest pamiątką męki i śmierci Pana Jezusa.
II Dzień – od zakończenia Liturgii Męki Pańskiej w Wielki Piątek do rozpoczęcia Wigilii Paschalnej. Wielka Sobota jest dniem milczenia Kościoła i pamiątką spoczynku Pana Jezusa w grobie.
III Dzień - od rozpoczęcia Wigilii Paschalnej w nocy z soboty na niedzielę do Nieszporów Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego włącznie. Podczas Wigilii Paschalnej ma miejsce Liturgia światła, Liturgia słowa, Liturgia chrzcielna, Liturgia eucharystyczna, Procesja rezurekcyjna (pamiątka zmartwychwstania Pańskiego - symbolem jest Paschał i figura zmartwychwstałego Jezusa).
8. Postawy i gesty w liturgii
Postawy liturgiczne:
Postawa stojąca
Postawa klęcząca
Postawa siedząca
Leżenie krzyżem
Procesja
Gesty liturgiczne:
Pokłon
Podnoszenie oczu
Pocałunek pokoju
Znak pokoju
Nałożenie rąk
Rozłożenie rąk
Złożenie rąk
Bicie się w piersi
Obmycie rąk
Znak krzyża
9. Księgi liturgiczne:
1. Mszał Rzymski. Jest to najgrubsza i największa księga liturgiczna, która służy kapłanowi do odprawiania Mszy św. Podzielona jest na Msze okresów liturgicznych, Msze własne o świętych, Msze wspólne, Msze obrzędowe, Msze w różnych potrzebach, Msze wotywne, Msze za zmarłych. Pośrodku między Mszami okresów liturgicznych a Mszami własnymi o świętych zostały umieszczone części stałe Mszy św.
2. Lekcjonarz. Dzielą się na następujące tomy:
Tom I – teksty na adwent oraz okres Narodzenia Pańskiego
Tom II — teksty na Wielki Post i Wielkanoc
Tom III — teksty na Okres zwykły od 1 do 11 tygodnia
Tom IV — teksty na Okres zwykły od 12 do 23 tygodnia
Tom V — teksty na Okres zwykły od 24 do 34 tygodnia
Tom VI — teksty własne oraz wspólne na temat świętych oraz teksty na msze na poświęcenie kościoła
Tom VII — teksty na msze obrzędowe odbywające się podczas udzielania sakramentów
Tom VIII — teksty na msze dla zmarłych (tego typu lekcjonarz określany jest mianem żałobnego)
"Lekcjonarz maryjny" — to dodatkowy tom lekcjonarza mszalnego do Zbioru Mszy świętych o Najświętszej Maryi Pannie.
3. Pontyfikał Rzymski - Obejmuje:
- obrzędy bierzmowania,
- obrzędy święceń (biskupa, diakonów i prezbiterów),
- obrzędy wprowadzenia w posługę lektora i akolity,
- obrzędy błogosławieństwa Oleju katechumenów, chorych i Krzyżma,
- obrzędy dedykacji kościoła,
- obrzędy ustanowienia nadzwyczajnych szafarzy Eucharystii.
4. Rytuał Rzymski. Obejmuje:
- obrzędy chrztu dzieci,
- obrzędy wtajemniczenia chrześcijańskiego dorosłych,
- obrzędy pokuty,
- obrzędy Komunii św. i kultu Eucharystii poza Mszą św.,
- obrzędy sakramentu małżeństwa,
- obrzędy sakramentu chorych,
- obrzędy profesji zakonnej,
- obrzędy konsekracji dziewic,
- obrzędy pogrzebu,
- obrzędy egzorcyzmów,
- obrzędy koronacji obrazów Najświętszej Maryi Panny,
- księgę błogosławieństw,
- Graduale simplex,
- ceremoniał biskupów.
5. Liturgia Godzin (brewiarz). Składa się z czterech tomów (I - Adwent, Boże Narodzenie, II - Wielki Post i Wielkanoc, III, IV - czas „w ciągu roku”). Wydano jeszcze tzw. Tom dodatkowy (Td) przeznaczony na wakacje, a zawierający teksty wyjęte z tomu III i IV.
10. Rok Liturgiczny
Okres Adwentu - rozpoczyna się I Niedzielą Adwentu i trwa do 24 grudnia. Dzieli się na czas od I Niedzieli Adwentu do 16 grudnia oraz od 17 do 24 grudnia. Adwent posiada cztery niedziele adwentowe.
Uroczystość w okresie Adwentu:
* 8.12 - Uroczystość Niepokalanego Poczęcia NMP.
Okres Bożego Narodzenia - trwa od Uroczystości Narodzenia Pańskiego do Niedzieli Chrztu Pańskiego. Ze względy na "tradycje" kolędy można śpiewać w Polsce do 2 lutego.
Święta i uroczystości w okresie Bożego Narodzenia:
* 25.12 - Uroczystość Urodzenia Pańskiego,
* 26.12 - Święto św. Szczepana Męczennika,
* 1.01 - Uroczystość Świętej Bożej Rodzicielki Maryi,
* 6.01 - Uroczystość Objawienia Pańskiego (potocznie: Trzech Króli),
* niedziela po 6.01 - święto Chrztu Pańskiego.
Okres zwykły - Pierwsza część rozpoczyna się niedzielą Chrztu Pańskiego i trwa do wtorku przed Środą Popielcową.
Święta pierwszej części okresu zwykłego:
* 25.01 - Święto Nawrócenie św. Pawła,
* 2.02 - Święto Ofiarowania Pańskiego (potocznie: Matki Bożej Gromnicznej).
Okres Wielkiego Postu trwa 40 dni i rozpoczyna się Środą Popielcową.
Uroczystości w Wielkim Poście:
* 19.03 - Uroczystość św. Józefa,
* 25.03 - Uroczystość Zwiastowania Pańskiego.
Triduum Paschalne:
* Wielki Czwartek - ustanowienie Eucharystii i Kapłaństwa,
* Wielki Piątek - męka i śmierć Chrystusa,
* Wielka Sobota - Jezus w grobie.
Okres Wielkanocny trwa 50 dni i trwa od Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego do Niedzieli Zesłania Ducha Świętego.
Uroczystości okresu Wielkanocnego:
* 3.05 - Uroczystość NMP Królowej Polski,
* 7. niedziela po Wielkanocy - Uroczystość Wniebowstąpienia Pańskiego,
* 8. niedziela po Wielkanocy - Uroczystość Zesłania Ducha Świętego.
Okres zwykły - druga część rozpoczyna się w poniedziałek po Zesłaniu Ducha Świętego, a kończy w sobotę przed pierwszą Niedzielą Adwentu.
Święta i uroczystości okresu zwykłego:
* poniedziałek po Zesłaniu Ducha Świętego - święto Najświętszej Marii Panny Matki Kościoła,
* niedziela po Zesłaniu Ducha Świętego - Uroczystość Trójcy Najświętszej,
* w czwartek po niedzieli Trójcy Najświętszej - Uroczystość Ciała i Krwi Pańskiej (potocznie: Boże Ciało),
* 6.08 - Święto Przemienienia Pańskiego,
* 15.08 - Uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny,
* 26.08 - Uroczystość Matki Bożej Częstochowskiej,
* 8.09 - Święto Narodzenia Najświętszej Maryi Panny,
* 14.09 - Święto Podwyższenia Krzyża Świętego,
* 1.11 - Uroczystość Wszystkich Świętych,
* 34. niedziela zwykła - uroczystość Chrystusa Króla.
